Hier worden
de schapen geweid op de velden buiten het dorp ("Gezicht op
Oudenbosch", poststempel 1917)Het werk van de herder
Een "herder", dat is toch een Duitse
herdershond? Dat kan, maar het hoeft niet. Een herdershond is,
het woord zegt het eigenlijk ook al, simpelweg: een hond van een
(menselijke) herder. Van iemand die vee, meestal schapen, hoedt,
en zich daarbij door zijn hond(en) terzijde laat staan.
En schapen zijn geen exclusief Duits fenomeen. In ieder Europees
land kwamen volop kuddes schapen voor, die er dagelijks op uit
trokken om te grazen en daarbij door herder en hond(en) werden
gehoed. Die honden kwamen net zo min als de schapen allemaal uit
Duitsland, nee, ieder land had hiervoor zijn eigen inheemse
hondenras(sen). De fokkerij was oorspronkelijk grotendeels een
lokale aangelegenheid.
Ook in ons land werden schapen gehoed met honden. Hollandse herdershonden. Hoe dat hoeden in z'n werk ging, en hoe die honden eruitzagen (toegegeven, voor dat laatste is hier en daar een vergrootglas nodig...) is onder andere te vinden op oude ansichtkaarten. Hieronder staan een paar van die kaarten afgebeeld.
Hier worden
de schapen geweid op de velden buiten het dorp ("Gezicht op
Oudenbosch", poststempel 1917)
Maar je hoeft
niet altijd het dorp uit om geschikte weidegrond te vinden! Deze
kudde graast op de brink in Zuidlaren. De kaart is gestempeld in
1944.
En nog een
voorbeeld van een niet al te ruim bemeten graasgebied (kaart
zonder plaats of datum, alleen opdruk "Mooi Nederland").
We hoeven bij 'schapen hoeden' dus niet alleen maar aan
onafzienbare heidevelden te denken! Juist in dit soort situaties
is de hulp van een hond hard nodig om de kudde netjes binnen de
beoogde grenzen te houden. Midden op de hei kan het nog niet zo
veel kwaad als een schaap een stukje afdwaalt of achterblijft,
maar vlak langs de weg ligt dat wel even anders....
Wat we op de
vorige kaart ook al konden zien, en hier nog duidelijker, is hoe
de schapen in vertrouwen achter hond en herder aanlopen. Lia
Helmers, die in Zeeuws-Vlaanderen schapen heeft gehoed, vertelt
dat de kudde zich weleens vergist en dan achter de eerste de
beste argeloze wandelaar-met-hond aanhobbelt. Niet iedere
wandeltoerist voelt zich daar even gerust bij; "ze doen heus
niets" maar plotsklaps 300 schapen op je hielen is voor
sommigen wat veel van het goede. (Poststempel 1951; opdruk
achterop de kaart: "Uitgave
Natuurbeschermingswacht, Meppel. Vastgestelde verkoopsprijs f 0,15.
Opbrengst ten bate van de Schaapskooi."
Op deze foto wordt
de hond aan de lijn gehouden. Dat zie je wel op meer ansichten.
Speciaal voor de foto, denk je dan als stadsmens, anders staat
die hond niet netjes stil. In de praktijk blijkt echter dat
tussendoor aanlijnen heel nuttig is om een al te temperamentvolle
hond tegen vroegtijdige oververmoeidheid te beschermen. De hond
heeft ook een muilkorf om, zodat hij de schapen wel kan aanstoten
maar niet kan bijten. Eigenlijk horen ze de schapen alleen in de
wol te pakken, maar daar houdt dus niet iedere hond zich even
stipt aan.... (opdruk kaart: "Op de Veluwsche heide",
poststempel 1936)