Het werk van de herder

Een "herder", dat is toch een Duitse herdershond? Dat kan, maar het hoeft niet. Een herdershond is, het woord zegt het eigenlijk ook al, simpelweg: een hond van een (menselijke) herder. Van iemand die vee, meestal schapen, hoedt, en zich daarbij door zijn hond(en) terzijde laat staan.
En schapen zijn geen exclusief Duits fenomeen. In ieder Europees land kwamen volop kuddes schapen voor, die er dagelijks op uit trokken om te grazen en daarbij door herder en hond(en) werden gehoed. Die honden kwamen net zo min als de schapen allemaal uit Duitsland, nee, ieder land had hiervoor zijn eigen inheemse hondenras(sen). De fokkerij was oorspronkelijk grotendeels een lokale aangelegenheid. Klik hier om een verhaal uit de praktijk te lezen......

Ook in ons land werden schapen gehoed met honden. Hollandse herdershonden. Hoe dat hoeden in z'n werk ging, en hoe die honden eruitzagen (toegegeven, voor dat laatste is hier en daar een vergrootglas nodig...) is onder andere te vinden op oude ansichtkaarten. Hieronder staan een paar van die kaarten afgebeeld.

Hier worden de schapen geweid op de velden buiten het dorp ("Gezicht op Oudenbosch", poststempel 1917)

Maar je hoeft niet altijd het dorp uit om geschikte weidegrond te vinden! Deze kudde graast op de brink in Zuidlaren. De kaart is gestempeld in 1944.

En nog een voorbeeld van een niet al te ruim bemeten graasgebied (kaart zonder plaats of datum, alleen opdruk "Mooi Nederland"). We hoeven bij 'schapen hoeden' dus niet alleen maar aan onafzienbare heidevelden te denken! Juist in dit soort situaties is de hulp van een hond hard nodig om de kudde netjes binnen de beoogde grenzen te houden. Midden op de hei kan het nog niet zo veel kwaad als een schaap een stukje afdwaalt of achterblijft, maar vlak langs de weg ligt dat wel even anders....

Wat we op de vorige kaart ook al konden zien, en hier nog duidelijker, is hoe de schapen in vertrouwen achter hond en herder aanlopen. Lia Helmers, die in Zeeuws-Vlaanderen schapen heeft gehoed, vertelt dat de kudde zich weleens vergist en dan achter de eerste de beste argeloze wandelaar-met-hond aanhobbelt. Niet iedere wandeltoerist voelt zich daar even gerust bij; "ze doen heus niets" maar plotsklaps 300 schapen op je hielen is voor sommigen wat veel van het goede. (Poststempel 1951; opdruk achterop de kaart: "Uitgave Natuurbeschermingswacht, Meppel. Vastgestelde verkoopsprijs f 0,15. Opbrengst ten bate van de Schaapskooi."

Op deze foto wordt de hond aan de lijn gehouden. Dat zie je wel op meer ansichten. Speciaal voor de foto, denk je dan als stadsmens, anders staat die hond niet netjes stil. In de praktijk blijkt echter dat tussendoor aanlijnen heel nuttig is om een al te temperamentvolle hond tegen vroegtijdige oververmoeidheid te beschermen. De hond heeft ook een muilkorf om, zodat hij de schapen wel kan aanstoten maar niet kan bijten. Eigenlijk horen ze de schapen alleen in de wol te pakken, maar daar houdt dus niet iedere hond zich even stipt aan.... (opdruk kaart: "Op de Veluwsche heide", poststempel 1936)

 

Klik hier om nog enkele artikeltjes over hoeden te lezen.

 

Terug naar pagina 'meer over..'

Terug naar hoofdpagina